Bądź świadom swoich praw

Stosunek pracy

  • Umowa zbiorowa dotycząca danego zawodu obowiązuje strony w stosunku pracy natychmiast od pierwszego dnia.
  • Strony powinny ustalić między sobą umowę o pracę w ciągu dwóch miesięcy od dnia podjęcia przez pracownika pracy. Umowa o pracę powinna być pisemna, patrz tu.
  • Jeśli umowa o pracę nie zostanie podpisana, jak jest to określone w umowie zbiorowej, obowiązuje wtedy umowa zbiorowa stanowiąca o prawach pracownika.
  • Zgodnie z art. prawa 55/1980 o warunkach zatrudnienia pracowników i obowiązkowym ubezpieczeniu emerytalnym, zawieranie umów na gorszych warunkach niż te, określone w obowiązujących w danym czasie umowach zbiorowych, jest nielegalne.
  • Pracownicy na Islandii mają obowiązek opłacania składek członkowskich w odpowiednich związkach zawodowych. Związki zawodowe na Islandii są liczne i różnego rodzaju. Różnią się między sobą w zależności od grupy zawodowej oraz części kraju. 

Jeśli umowa o pracę nie zostanie podpisana, jak jest to określone w umowie zbiorowej, obowiązuje wtedy umowa zbiorowa stanowiąca o prawach pracownika.

Wynagrodzenie, czas pracy, przerwy w pracy

Zatrudnienie osób odbywa się za porozumieniem pracodawcy i pracownika. Takie porozumienie nazywa się umową o pracę, a związek pomiędzy nimi stosunkiem pracy.

Wynagrodzenie wypłacane jest w formie finansowej. W przepisach o wynagrodzeniu nr. 28/1930 powiedziane jest, że wynagrodzenie za pracę należy wypłacać w obowiązującym środku płatniczym, co na dzień dzisiejszy oznacza, że wpłata dokonywana jest na rachunek bankowy pracownika.

Ten przepis prawny ma za zadanie przeciwdziałać wypłacaniu pracownikom wynagrodzenia przez pracodawców w formie towarów, ubrań, dostępu do lokalu mieszkaniowego itp.

W sytuacji gdy negocjuje się tzw. pakiet wynagrodzenia tzn. wynagrodzenie za pracę wykonywaną w różnym czasie, zarówno w poza typowymi dziennymi godzinami pracy, jak i w ich trakcie, i jeśli czas pracy jest dłuższy niż określony czas 100% etatu w umowie zbiorowej, pracownik ma prawo do wyszczególnienia w wynagrodzeniu, by wiedzieć jaka jest wysokość wypłaty za pracę w godzinach dziennych.

Kiedy praca odbywa się w soboty i niedziele, należy wypłacać nie mniej niż 4 godziny godzin dodatkowych/nadgodzin, chociaż praca trwa krócej.

Minimalny czas na odpoczynek

  • Pracownikowi należy się nieprzerwane 11 godzin na dobę minimalnego czasu na odpoczynek.
  • Niedozwolona jest organizacja pracy, która przkracza 13 godzin.
  • W każdym 7 - dniowym przedziale czasu pracownik ma prawo do przynajmniej 1 dnia wolnego od pracy.
  • Z reguły wspomniany dzień wolny powinien wypadać w niedzielę.

Ekspedienci

Wynagrodzenie każdego pracownika za pracę w godzinach dziennych należy obliczyć przez iloraz liczby 170 i stałej pensji miesięcznej. UWAGA dotyczy to tylko wynagrodzenia, które zostało wynegocjowane za pracę w godzinach dziennych.

Praca w godzinach dziennych: w przypadku ekspedientów ma ona miejsce w godzinach od 9 do 18 w dni robocze. Praca w pełnym wymiarze godzin określona jest jako 171,15 godzin na miesiąc lub 39,5 godzin tygodniowo, co daje 7:54 godzin w ciągu dnia.

Wynagrodzenie godzinowe ekspedientów: należy wypłacać godziny dodatkowe do godz. 24:00 (narzut 40%), które wynoszą 0,8235% wynagrodzenia miesięcznego za pracę w dzień, i 0,8824% w czasie od godziny 24:00 do godziny 7:00 rano (narzut 50%), do 171,15 godzin w miesiącu.

Nadgodziny: to cała praca wykonywana poza zwyczajowym dziennym czasem pracy powyżej 171,15 godzin w miesiącu. Wynagrodzenie za pracę w nadgodzinach wynosi 1.0385% stałego miesięcznego wynagrodzenia za pracę w godzinach dziennych.

Ważne święta: to cała praca wykonywana w określone dni ważnych świąt, zgodnie z umową zbiorową VR i SA artykuł 2.3.2 (patrz dodatkowe dni wolne). Wynagrodzenie godzinowe za pracę w dni świąteczne wynosi 1,375 % stałego wynagrodzenia za pracę w godzinach dziennych. 

Praca może rozpoczynać się przed godz. 9, ale nigdy przed godziną 7 rano. Obowiązek pracy w wymiarze dziennym kończy się wtedy zgodnie z czasem rozpoczęciem pracy. 

Przerwa na obiad trwa ½ godziny lub 1 godzinę w ciągu dnia i pracownik ma prawo do przerwy, jeśli pracuje 5 godzin lub dłużej. Przerwa na obiad jest pomiędzy godziną 12:00 i 14:00 i nie wlicza się do czasu pracy, jest bezpłatna. Przełożony pracownika decyduje ile trwa przerwa na obiad, jakkolwiek w niektórych przypadkach może ona podlegać negocjacji.

Przerwy na kawę wynoszą 35 minut dziennie w pracy w pełnym wymiarze godzin, która wynosi 7:54 godzin dziennie i pracownik korzysta z nich w porozumieniu z przełożonym. Przerwa na kawę zalicza się do czasu pracy i jest płacona przez firmę. Jeśli pracuje się w trakcie przerw na kawę, należy za nie dodatkowo zapłacić lub odpowiednio skrócić czas pracy, co podlega dodatkowej negocjacji.

Przerwa na kolację jest między godz. 19:00 a 20:00 i pracownik ma do niej prawo, jeśli pracuje przez 4,5 godziny lub dłużej. Przerwa na kolację jest płatna, a jeśli pracuje się w jej trakcie, powinna ona zostać zapłacona jako nadgodziny.

Przerwy na posiłki w weekendy podlegają takim samym zasadom jak w dni robocze, zgodnie z umową zbiorową.

Pracownicy biurowi

Wynagrodzenie każdego pracownika za pracę w godzinach dziennych należy obliczyć przez iloraz liczby 160 i stałej pensji miesięcznej. UWAGA dotyczy to tylko wynagrodzenia, które zostało wynegocjowane za pracę w godzinach dziennych.

Praca w godzinach dziennych: w przypadku pracowników biurowych ma ona miejsce w godzinach 9 do 17 w dni pracujące. Praca w pełnym wymiarze godzin określona jest jako 162,5 godzin pracy.

Wynagrodzenie godzinowe pracowników biurowych: godziny dodatkowe do godz. 24:00 (narzut 40%) wynoszą 0,875% wynagrodzenia miesięcznego za pracę w dzień, i 0,9375% w czasie od godziny 24:00 do godziny 7:00 rano (narzut 50%).

Nadgodziny: to cała praca wykonywana poza zwyczajowym dziennym czasem pracy powyżej 162,5 godzin w miesiącu. Wynagrodzenie za pracę w nadgodzinach wynosi 1.0385% stałego miesięcznego wynagrodzenia za pracę w godzinach dziennych.

Ważne święta: to cała praca wykonywana w określone dni ważnych świąt zgodnie z umową zbiorową VR i SA artykuł 2.3.2 (patrz dodatkowe dni wolne). Wynagrodzenie godzinowe za pracę w dni świąteczne wynosi 1,375 % stałego wynagrodzenia za pracę w godzinach dziennych.

Praca może rozpoczynać się przed godz. 9, ale nigdy przed godziną 7 rano. Obowiązek pracy w wymiarze dziennym kończy się wtedy zgodnie z czasem rozpoczęcia pracy.

Przerwa na obiad trwa ½ godziny lub 1 godzinę w ciągu dnia i pracownik ma prawo do przerwy, jeśli pracuje 5 godzin lub dłużej. Przerwa na obiad jest pomiędzy godziną 12:00 i 14:00 i nie wlicza się do czasu pracy, jest bezpłatna. Przełożony pracownika decyduje ile trwa przerwa , jakkolwiek w niektórych przypadkach może ona podlegać negocjacji.

Przerwy na kawę wynoszą 15 minut dziennie w pracy w pełnym wymiarze godzin, która wynosi 7:30 godzin dziennie i pracownik korzysta z nich w porozumieniu z przełożonym. Przerwa na kawę zalicza się do czasu przacy i jest płacona przez firmę. Jeśli pracuje się w trakcie przerw na kawę, należy za nie dodatkowo zapłacić lub odpowiednio skrócić czas pracy, co podlega dodatkowej negocjacji.

Przerwa na kolację jest między godz. 19:00 i 20:00 i pracownik ma do niej prawo jeśli pracuje przez 4,5 godziny lub dłużej. Przerwa na kolację jest płatna, a jeśli pracuje się w jej trakcie, powinna ona zostać zapłacona jako nadgodziny.

Przerwy na posiłek w weekendy podlegają tym samym zasadom jak w dni robocze, zgodnie z umową zbiorową.

Urlop

  • Urlopu nie należy wypłacać razem z miesięcznym wynagrodzeniem.
  • Urlop należy wypłacać wszystkim pracownikom. W art. 1 przepisów o urlopie nr. 30/1987 mowa jest o tym, że wszystkie osoby pracujące zarobkowo w sektorze usługowym, mają prawo do urlopu i wynagrodzenia urlopowego.
  • Dni urlopowe gromadzone są w okresie od 1 maja do 30 kwietnia każdego roku.
  • Minimalny urlop wynosi 24 dni robocze. Wynagrodzenie urlopowe wynosi wtedy 10.17% całkowitego wynagrodzenia.
  • Wynagrodzenie urlopowe wypłacane jest na dwa sposoby: jako pensja w trakcie wolnego, albo jako wpłata na specjalny rachunek urlopowy, którego zawartość wypłacana jest na konto pracownika na początku maja każdego roku. Wypłata z rachunku urlopowego jest wtedy pensją pracownika przebywającego na urlopie.
  • Po 5 latach pracy w tym samym zawodzie, urlop wynosi 25 dni roboczych. Wynagrodzenie urlopowe wynosi wtedy 10, 64% całkowitego wynagrodznia.
  • Po 5 latach pracy dla tego samego pracodawcy należy się 27 dni roboczych. Wynagrodzenie urlopowe wynosi wtedy 11,59% całkowitego wynagrodznia.
  • Po 10 latach pracy dla tego samego pracodawcy należy się 30 dni roboczych. Wynagrodzenie urlopowe wynosi wtedy 13,04% całkowitego wynagrodznia.
  • Urlop należy wybierać w porozumieniu z pracodawcą, w okresie między 2 maja i 15 września każdego roku.
  • Jeśli na prośbę pracodawcy urlop zostaje wybrany po 15 września, wydłuża się on wtedy o 25%.
  • Zgodnie z art. 2 prawa o urlopie pracownik, który niedawno rozpoczął pracę, ma prawo do dni wolnych od pracy, chociaż nie ma prawa do wynagrodzenia urlopowego od obecnego pracodawcy. Prawo to ma pracownik przychodzący z innego miejsca pracy.
  • Czas, w którym pracownik znajduje się poza pracą z powodu choroby lub wypadku zalicza się do okresu zatrudnienia, wliczając w to urlop macierzyński, czyli pracownik wypracowuje sobie prawo do urlopu. Jeśli pracownik wykorzystał w pełni swoje prawo do dni chorobowych lub powypadkowych, to czas w którym znajduje się on poza pracą nie zalicza się do okresu nabywania praw urlopowych. Ta sama zasada dotyczy urlopu bezpłatnego. Okres ustanowionego prawnie urlopu pracownika zalicza się również do okresu nabywania prawa, ponieważ otrzymuje on wynagrodznie urlopowe za ten czas, bądź na koniec miesiąca w trakcie, którego przebywa on na urlopie, lub otrzymuje on wynagrodzenie urlopowe z rachunku urlopowego na początku maja.

odatkowe dni wolne

Okres wypowiedzenia

  • Okres wypowiedzenia ma charakter wzajemny, tzn. masz to samo prawo niezależnie od tego, czy ty wypowiadasz pracę, czy otrzymujesz wypowiedzenie ze strony pracodawcy.
  • Wypowiedzenie pracy powinno mieć we wszystkich przypadkach formę pisemną.
  • Należy obowiązkowo odpracować ustanowiony prawnie okres wypowiedzenia, chyba że wynegocjowano inaczej. VR zaleca w każdym przypadku, aby wszystkie wynegcjowane postanowienia miały charakter pisemny.
  • W czasie pierwszych trzech miesięcy pracy, okres wypowiedzenia wynosi jeden tydzień.
  • Po trzech miesiącach pracy, ale poniżej sześciu miesięcy, okres wypowedzenia to jeden miesiąc, liczony od początku miesiąca.
  • Po 6 miesiącach pracy, okres wypowiedzenia wynosi trzy miesiące, liczone od początku miesiąca.

Prawo do chorobowego

  • Prawo pracowników do wynagrodzenia w przypadku niestawienia się do pracy w wyniku choroby lub wypadku, jest nierozerwalną częścią zasad wynagrodznia każdego pracownika i nie można w umowie o pracę, negocjować innych warunków niezgodnych z obowiązującymi zasadami, lub się ich zrzec.
  • Bardzo ważne jest aby pracownicy, którzy ulegli wypadkowi w miejscu pracy, lub w drodze do/z pracy bardzo dokładnie zapoznali się ze swoim prawem i skonsultowali ze specjalistami działu VR d.s. wynagrodzeń.
  • W trakcie pierwszego roku pracy należy się 2 dni chorobowego za każdy przepracowany miesiąc.
  • Po 1 roku pracy, prawo do chorobowego wynosi 2 miesiące na każdy okres 12 miesięcy.
  • Po 5 latach pracy, prawo do chorobowego wynosi 4 miesiące na każdy okres 12 miesięcy.
  • Po 10 latach pracy, prawo do chorobowego wynosi 6 miesiący na każdy okres 12 miesięcy.
  • Prawo do dni chorobowych z powodu choroby dzieci, wynosi 2 dni za każdy przepracowany miesięc, ale maksymalnie do 12 dni na każdy okres 12 miesięcy.
  • W przypadku chorób zawodowych lub wypadków w pracy, które mają miejsce w pracy, lub w jej wyniku, albo z powodu transportu do/z miejsca pracy, pracodawca wypłaca wynagrodznie za pracę w godzinach dziennych przez okres 3 miesięcy dodatkowo względem wypracowanego prawa do dni chorobowych.
  • Pracownik powinien zgłosić swoje chorobowe przełożonemu przy pierwszej, możliwej sposobności. Przełożony może zdecydować, czy pracownik powinien udać się do lekarza, aby uzyskać zaświadczenie o chorobie.

UWAGA w przypadku nieporozumień, obowiązuje za każdym razem islandzki tekst umowy zbiorowej.

Informacje na tej stronie pochodzą z umowy zbiorowej VR i SA.

W celu uzyskania szczegółowych informacji na temat praw pracownika, należy kontaktować się ze specjalistami VR ds. praw pracowniczych, telefonicznie lub za pomocą poczty elektronicznej na adres vr@vr.is, bądź osobiście w godzinach pracy biura, 8:30 – 16:30 w dni robocze.